Centrum Empatia
Blog

Psychoterapia nie jest po to, by tylko rozpamiętywać przeszłość

· 3 min czytania

mgr Roman KraczlaPsycholog, psychoterapeuta

Jednym z najczęstszych powodów, dla których ludzie rezygnują z psychoterapii lub nawet nie rozważają jej rozpoczęcia, jest przekonanie, że terapia polega głównie na niekończących się rozmowach o dzieciństwie, o przeszłości. Niektórzy wyobrażają sobie psychologa lub psychoterapeutę, który przez lata zadaje te same pytania o rodziców, szkołę i wydarzenia sprzed wielu dekad.

W tym przekonaniu jest odrobina prawdy, ale znacznie więcej niezrozumienia. Rzeczywiście, wiele nurtów i szkół przywiązuje dużą wagę do przeszłości. Nie dlatego jednak, że interesuje je historia sama w sobie. Przeszłość jest ważna wyłącznie dlatego, że wpływa na teraźniejszość i przyszłość człowieka.

Nikt nie trafia do gabinetu psychoterapeuty dlatego, że miał trudne dzieciństwo. Pacjenci zgłaszają się po pomoc psychologiczną dlatego, że cierpią dzisiaj. Zmagają się z lękiem, depresją, kryzysem w związku, samotnością, niską samooceną lub innymi problemami psychicznymi. Chcą lepiej funkcjonować, budować satysfakcjonujące relacje i odzyskać wpływ na własne życie. A to oznacza, że prawdziwym celem psychoterapii zawsze powinna być przyszłość.

Dlaczego więc terapeuci wracają do przeszłości?

Wyobraźmy sobie kierowcę, którego samochód nieustannie zjeżdża na jedną stronę drogi. Można bez końca korygować tor jazdy, ale dopóki nie zrozumiemy, dlaczego układ kierowniczy działa nieprawidłowo, problem będzie powracał. Podobnie jest z ludzką psychiką. W analizie transakcyjnej zakłada się, że już we wczesnym dzieciństwie tworzymy tak zwany skrypt życiowy. Jest to nieświadomy plan życia zawierający przekonania o sobie, innych ludziach i świecie. Na podstawie doświadczeń z ważnymi osobami dziecko podejmuje decyzje dotyczące tego, kim jest, na co zasługuje i czego może oczekiwać od życia. Czasami takie decyzje brzmią: „Muszę być perfekcyjny, żeby zasłużyć na miłość”. Innym razem: „Lepiej nikomu nie ufać”, „Nie wolno mi okazywać słabości” albo „I tak mi się nie uda”.

Problem polega na tym, że człowiek dorasta, zmienia się, rozwija, ale jego nieświadome decyzje często pozostają takie same. W psychoterapii psychodynamicznej mówi się z kolei o utrwalonych wzorcach relacyjnych, mechanizmach obronnych oraz wewnętrznych konfliktach, które powstały wiele lat temu, ale nadal wpływają na sposób przeżywania świata.

To właśnie dlatego przeszłość ma znaczenie. Nie dlatego, że można ją zmienić. Przeszłość jest ważna, ponieważ jej wpływ trwa nadal.

Jednak tutaj pojawia się coś, co warto powiedzieć bardzo wyraźnie. Samo zrozumienie przeszłości nie leczy. Można przez wiele lat analizować relacje z rodzicami, rozumieć źródła własnych problemów i nadal żyć dokładnie tak samo jak wcześniej. Można wiedzieć, skąd bierze się lęk przed bliskością, a mimo to nadal unikać bliskich relacji. Można rozumieć swoje mechanizmy obronne i nadal pozostawać ich niewolnikiem.

Dlatego dobra psychoterapia nie kończy się na analizie przeszłości. Dobrze postawione pytanie brzmi nie: „Dlaczego taki jestem?”, ale raczej: „Co chcę zrobić ze swoim życiem teraz?” Pacjent nie przychodzi przecież do gabinetu po to, aby lepiej rozumieć swoje cierpienie. Przychodzi po to, aby mniej cierpieć. Nie zgłasza się na terapię po to, by stworzyć szczegółową mapę własnych problemów psychicznych. Chce odzyskać możliwość kochania, budowania relacji, podejmowania decyzji, realizowania marzeń i czerpania satysfakcji z życia.

Z tego powodu skuteczna psychoterapia musi być nastawiona na przyszłość. Przeszłość pomaga zrozumieć, dlaczego człowiek znalazł się w miejscu, w którym jest. Przyszłość pozwala zdecydować, dokąd chce pójść.

Dobry psychoterapeuta pomaga pacjentowi odkrywać nieświadome mechanizmy, ale jednocześnie nieustannie kieruje uwagę na zmianę. Pomaga odpowiadać na pytania: Jak chcę żyć? Jakie relacje chcę tworzyć? Jakim człowiekiem chcę się stać? Co mogę zrobić inaczej niż do tej pory? To właśnie tutaj znajduje się najważniejszy cel psychoterapii.

Nie chodzi o życie w przeszłości. Nie chodzi nawet o jej pełne zrozumienie. Chodzi o odzyskanie wolności do tworzenia przyszłości, która nie będzie już powielaniem dawnych zranień, lęków i ograniczeń. W analizie transakcyjnej nazywa się to autonomią.

Jeżeli zmagasz się z problemami psychicznymi, kryzysem życiowym, trudnościami w relacjach lub poczuciem, że ciągle powtarzasz te same niekorzystne scenariusze, psychoterapia może pomóc Ci zrozumieć źródła tych trudności. Jednak celem psychoterapii nie jest pozostanie w przeszłości. Celem jest stworzenie takiej przyszłości, w której przeszłość przestanie kierować Twoim życiem.

Zapraszamy do kontaktu!

Pierwszy krok

Umów konsultację

Oddzwonimy

Administratorem danych jest Centrum Terapii Empatia, ul. Sokolska 65, lok. 14, 40-087 Katowice. Numer wykorzystamy wyłącznie po to, żeby oddzwonić i ustalić termin. Prosimy nie wpisywać tu informacji o zdrowiu.